Lịch sử 10 nâng cao - Bài 29: Mở rộng và phát triển kinh tế (X-XV)

Chuyên mục 'Diễn đàn Lich Sử' bởi vietnamhoc, 29 Tháng sáu 2012.



  1. Bài 29: Mở rộng và phát triển kinh tế (X-XV)

    I. Mở rộng ruộng đất, phát triển nông nghiệp.
    *Bối cảnh lịch sử thế kỉ X – XV
    - Thế kỉ X – XV là thời kì tồn tại của các triều đại Ngô, Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ, Lê sơ.
    - Đây là giai đoạn đầu của thế kỉ phong kiến độc lập, đồng thời cũng là thời kì đất nước thống nhất.
    => Bối cảnh này rất thuận lợi tạo điều kiện để phát triển kinh tế
    - Diện tích đất ngày càng mở rộng nhờ:
    + Nhân dân tích cực khai hoang vùng châu thổ sông lớn và ven biển.
    +Các vua Trần khuyến khích các vương hầu quý tộc khai hoang lập điền trang.
    + Vua Lê cấp ruộng đất cho quý tộc quan lại đặt phép quân điền.
    + Thuỷ lợi được nhà nước quan tâm.
    + Nhà Lý đã cho xây đắp những con đê đầu tiên.
    + Năm 1248 nhà Trần cho đắp hệ thống đê quai vạc dọc các sông lớn từ đầu nguồn đến cửa biến.
    - Đặt cơ quan Hà đê sứ trông nom đê điều.
    + Các nhà nước Lý – Trần – Lê đều quan tâm bảo vệ sức kéo, phát triển của giống cây nông nghiệp
    + Nhà nước cùng nhân dân góp sức phát triển nông nghiệp
    + Chính sách của nhà nước đã thúc đẩy nông nghiệp phát triển => đời sống nhân dân ấm no hạnh phúc, trật tự xã hội ổn định độc lập được củng cố.

    2. Phát triển thủ công nghiệp và thương nghiệp.

    *Thủ công nghiệp trong nhân dân:
    - Các nghề thủ công cổ truyền như:
    đúc đồng, rèn sắt, làm gốm, dệt ngày càng phát triển chất lượng sản phẩm ngày càng được nâng cao.
    - Các nghề thủ công ra đời như: Thổ Hà, Bát Tràng.
    + Do: Truyền thống nghề nghiệp vốn có, trong bối cảnh đất nước, độc lập thống nhất có điều kiện phát triển mạnh.
    - Do nhu cầu xây dựng cung điện đền chùa nên nghề sản xuất gạch, chạm khắc đá đều phát triển.
    *Thủ công nghiệp nhà nước
    - Nhà nước thành lập các xưởng thủ công (cục bách tác) tập trung thợ giỏi trong nước để sản xuất.Tiền. vũ khí, áo mũ cho vua quan, thuyền chiến
    - Sản xuất được một số sản phẩm kỹ thuật cao như: đại bác, thuyền chiến có lầu.
    - Nhận xét: các ngành nghề thủ công phong phú. Bên cạnh các nghề cổ truyền đã phát triển những nghề mới yêu cầu kỹ thuật cao: đúc súng, đóng thuyền.
    - Mục đích phục vụ nhu cầu trong nước là chính.
    + Chất lượng sản phẩm tốt.
    * Nội thương.
    - Các chợ làng, chợ huyện, chợ chùa mọc lên ở khắp nơi, là nơi nhân dân trao đổi sản phẩm nông nghiệp và thủ công nghiệp.
    - Kinh đô Thăng Long trở thành đô thị lớn 36 phố phường, trung tâm buôn bán và làm nghề thủ công.
    *Ngoại thương.
    - Thời Lý - Trần ngoại thương khá phát triển nhà nước cho xây dựng nhiều bến cảng để buôn bán với nước ngoài.
    - Vùng biên giới Việt Trung cũng hình thành các đặc điểm buôn bán.
    - Thời Lê ngoại thương bị thu hẹp.
    - Nguyên nhân -> sự phát triển:
    + Nông nghiệp thủ công phát triển thúc đẩy thương nghiệp phát triển.
    +Do thống nhất tiền tệ, đo lường.
    - Thương nghịêp mở rộng song chủ yếu phát triển nội thương, còn ngoại thương mới chỉ buôn bán với Trung Quốc và các nước ĐNA.

    3. Phân hóa xã hội: Bước đầu đấu tranh của nhân dân.

    - Sự phát triển kinh tế trong hoàn cảnh chế độ phong kiến thúc đẩy sự phân hoá xã hội
    - Ruộng đất ngày càng tập trung vào tay địa chủ, quý tộc, quan lại.
    - Giai cấp thống trị ngày càng ăn chơi, sa sỉ ko còn chăm lo đời sống sản xuất nhân dân.
    - Thiên tai mất mùa đói kém làm đời sống nhân dân cực khổ.
    =>Những cuộc khởi nghĩa nông dân bùng nổ.
    + Từ 1344đến cuối thế kỉ XIV nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra làm chính quyền nhà Trần rơi vào khủng hoảng.

    ST